|
18e Zondag door het jaar Zondag 1 augustus 2010
Vooraf
Uitleg geschiedenis Rene van Hees
Organist Joost Groenewegen bereidt, samen met zijn dochters, de muziek voor.
De Viering
Hoofdcelebrant: Mgr. Ted Hoogenboom,
hulpbisschop van het aartsbisdom Utrecht
Aanvang: 10:30u
Intrede
Intredezang: "Here Jezus, om Uw Woord..."
Opening en begroeting
Een spreekwoord zegt: "Je kunt beter rijk leven dan rijk sterven". Het lijkt een waarheid als een koe. Maar wat is rijkdom eigenlijk ? En wat is armoede? En hoe verhouden rijkdom en armoede zich tot een rijk leven in het licht van het geloof? We horen in het Evangelie over een man die aardse schatten vergaart, maar die niet rijk is bij God. Misschien hebben u en ik wel het een en ander gemeen met die rijke man. We mogen de lezingen van vandaag in ieder geval beschouwen als een aansporing om in ons leven te streven naar het rijk zijn bij God. En dat kunnen we alleen maar doen als we ons openstellen voor zijn levengevende aanwezigheid, heel bijzonder in de viering van deze Eucharistie.
Dienst van het Woord
Eerste lezing: Prediker 1,2;2,21-23; Sjarda van Doorn uit Tiel (Gld)
Tussenzang: “Zingt en spelt voor de Heer van ganser harte..."
Tweede lezing: Col. 3,1-5.9-11; Jacqueline Janssen uit 's-Hertogenbosch (N.Br)
Evangelie
Lucas 12,13-21; diaken Kees van Duin
Homilie
 In januari mocht ik een werkbezoek brengen aan Sri Lanka. Een Nederlandse stichting bouwt daar al jaren huizen, ziekenhuizen en weeshuizen voor de allerarmsten. Voor het eerst in mijn leven ontmoette ik mensen die in extreme armoede leven. Meer dan eens werd ik getroffen door het diepe geloof en Godsvertrouwen waarvan zij getuigden. Gemeten naar de maatstaven van de wereld waren deze mensen straatarm, maar gemeten naar hemelse maatstaven waren zij rijk. Want door hun vertrouwen dat God in alles zal voorzien en door de vreugde, de dankbaarheid en gastvrijheid waarmee zij in het leven stonden, geloof ik dat zij ondanks al hun armoede schatten in de hemel hadden verzameld.
Op vele plaatsen geeft de bijbel geeft de bijbel ons te denken over geld en gebrek, over armoede en rijkdom.
In het Oude Testament wordt op twee verschillende manieren tegen rijkdom aangekeken. Enerzijds is er sprake van een positieve houding ten opzichte van rijkdom. Soms wordt overvloed, dus niet rijkdom of luxe, gezien als een zegen van God. Abraham werd door God met overvloed gezegend.
Anderzijds wordt in het Oude Testament rijkdom op zich niet veroordeeld, maar wel het verkeerde gebruik ervan. De profetische traditie veroordeelt met harde woorden bedrog, woeker, uitbuiting en onrechtvaardigheid, in het bijzonder als het ten koste gaat van de armen, weduwen en wezen.
Al een kleine 25 eeuwen geleden heeft de schrijver van het boek Prediker rijkdom en armoede gepeild en op waarde geschat. Zijn conclusie is ontnuchterend: Voorbij het jachtige, ijdele streven naar steeds méér leert Prediker ons de waarde te herkennen van de goedheid van God, de gulle gever van al het goede. De Prediker ontmaskert de schijnzekerheden, waaronder geld en goed, waarmee wij onszelf begoochelen. IJdelheid is het karakteristieke woord van de Prediker. Het woord komt 63 keer voor in het Oude Testament, waarvan 38 keer in het boek Prediker. De oorspronkelijke betekenis van het Hebreeuwse woord voor 'ijdelheid' hangt samen met een zucht van de wind. IJdel is de mens die het huis van zijn leven bouwt op wat vluchtig is. IJdel is de mens die zich rijk rekent, maar in werkelijkheid illusies, schijnzekerheden nastreeft.
Hoewel armoede en gebrek als een kwaad worden beschouwd, is in het Oude Testament arm-zijn ook een symbool van onze menselijke poverheid. Wij staan als bedelaars voor God, van Wie wij alles te verwachten hebben en van Wie alle goeds komt. Het Oude Testament getuigt ervan dat de mens die zijn eigen armoede voor God erkent, mag rekenen op Zijn bijzondere aandacht. De arme die zoekt, krijgt antwoord van God. Wanneer de arme roept, luistert God. Zijn beloften zijn gericht zijn tot degenen die leven van de verwachting dat God in alles zal voorzien: Zij zullen de erfgenamen zijn van het verbond tussen God en zijn volk.
Jezus herneemt en verheldert vandaag het oudtestamentische spreken over armoede en rijkdom. De aanleiding is dat iemand aan Jezus vraagt: "Meester, zeg aan mijn broer dat hij de erfenis met mij deelt". Familieruzies om geld en goed zijn kennelijk van alle tijden. De vragensteller ziet Jezus als iemand die met het gezag van een rechter kan oordelen. Het antwoord van Jezus is echter geen oordeel, maar een waarschuwing aan het adres van de vraagsteller: "Pas op en wacht u voor alle hebzucht !"
En dan vertelt Jezus het verhaal van de welgestelde man die zijn bezit veilig wil stellen. Hij kan vergenoegd tegen zichzelf zeggen: "Man, je hebt een grote rijkdom liggen, voor lange jaren; rust nu uit, eet en drink en geniet ervan". Jezus verwoordt hier een houding waarin ook velen in onze tijd zich zullen herkennen. Na gedane arbeid is het toch goed, ja gerechtvaardigd om te rusten en het ervan te nemen ?
Maar hier is meer aan de hand. Wat opvalt is dat de rijke een innerlijk gesprek voert: Hij overlegt bij zichzelf. Hij is door zijn rijkdom een hebzuchtige, in zichzelf gekeerde mens geworden. Een goddeloze mens die in zijn zelfgenoegzaamheid zelfs denkt over zijn eigen leven te kunnen beschikken. Want in de oorspronkelijke Griekse tekst van dit stukje van het Lucas-evangelie wordt drie keer het woord 'psyché' gebruikt, dat zowel 'ziel' als 'leven' kan betekenen. Letterlijk zegt de rijke die zijn schaapjes op het droge heeft: "Dan zal ik tot mijn ziel zeggen: Ziel, je hebt een grote rijkdom liggen voor vele jaren ... Maar God sprak tot hem: Dwaas ! Nog deze nacht komt men je ziel van je opeisen".
De rijkaard is vergeten dat het leven een Godsgeschenk is, dat we het leven krijgen van dag tot dag, van moment tot moment. We bezitten het leven niet, het is Gods voortdurende gave. En daarom bezitten wij ook onszelf niet. Wie denkt zijn leven veilig te kunnen stellen door zich op te sluiten in zijn voorraadschuren van rijkdom, eigen verdiensten en andere ijdelheden die zal zijn leven verliezen.
De ijdelheden in onze wereld leiden ertoe dat in het groot beschavingen geestelijk uitgehold raken en dat in het klein mensen zich afsluiten van Gods gave, van zijn levengevende liefde. Een in zichzelf gekeerde levenshouding verstikt vervolgens de liefde tot God en de naaste.
De schrijnende armoede in onze wereld leidt ertoe dat talloze mensen niet menswaardig en naar Gods bedoeling kunnen leven. Waar de mens, die immers is geschapen naar Gods beeld en gelijkenis, wordt opgeofferd aan ijdel streven en belang, wordt het leven niet meer als een gave van God erkend.
In het christelijk leven wordt armoede echter tot een morele waarde wanneer zij zich laat zien in een open houding jegens God, in een houding van vertrouwen in God, van onvoorwaardelijke overgave aan God. De mens die zo leeft, ziet het betrekkelijke van geld en goed en is in staat hiermee om te gaan als gaven van God die moeten worden beheerd en gedeeld omdat God de gever en eerste eigenaar van alles is.
De heilige Geest is in de bijbel bij uitstek een gave van God. Hetzelfde woord betekent ook 'levensadem'. Kort voor de evangelielezing van vandaag spreekt Jezus over de zonde tegen de heilige Geest. Dat is de enige zonde die niet vergeven kan worden. De heilige Geest loochenen betekent eigenlijk ontkennen dat je als mens afhankelijk bent van God. De Geest waait waar Hij wil (Joh. 3, 8). Men kan de heilige Geest alleen maar ontvangen. Door de gave van zijn Geest en de bekering van de harten heeft Jezus Christus in onze wereld het koninkrijk van God gevestigd, om zo onder de mensen een nieuw gemeenschapsleven mogelijk te maken in broeder- en zusterlijkheid, in naastenliefde en gerechtigheid.
In kerkelijke documenten wordt voortdurend de relatie tussen naastenliefde en gerechtigheid vaak beklemtoond. De heilige Gregorius de Grote schrijft reeds rond het jaar 590 in zijn Regula pastoralis: "Wanneer wij aan de armen de onontbeerlijke zaken geven, dan geven wij aan hen geen persoonlijke giften, maar dan geven wij aan hen wat hun toebehoort. Veel meer dan het beoefenen van een daad van naastenliefde, voltrekken wij een daad van gerechtigheid" (3, 21).
Op een steenworp afstand hier vandaan hebben de concilievaders tijdens het Tweede Vaticaans Concilie beklemtoond hoe belangrijk het beoefenen van de gerechtigheid ten opzichte van de armen is "opdat men niet als een gift van naastenliefde aanbiedt waartoe men reeds op grond van gerechtigheid verplicht is" (Decreet Apostolicam actuositatem, 8). De liefde voor de arme is "niet te verzoenen met een buitensporig verlangen naar rijkdom of met een egoïstisch gebruik ervan" (Catechismus van de Katholieke Kerk, 2445).
Moge de evangelielezing van vandaag ons helpen om vanuit ons in-zichzelf-gekeerd zijn te groeien in een houding van openheid en ontvankelijkheid ten opzichte van God.
Hij heeft door de menswording van zijn Zoon Jezus Christus de wereld getoond dat het leven kostbaar is in zijn ogen.
Door zijn lijden en sterven en verrijzenis, dat wij in deze Eucharistie vierend gedenken, heeft Jezus Christus ons verlost uit de slavernij van ijdelheid en vergankelijkheid en ons de weg gewezen van het ware leven met God.
Laten wij het evangelie van vandaag lezen als een aansporing om te leven op de bonnefooi, oftewel à la bonne foi, in het geloof dat niet wijzelf maar God ons leven in handen heeft in alles zal voorzien.
Moge de heilige Geest ons helpen om te onderscheiden wat in ons leven ballast is en wat bagage.
Wat ons in ons leven van God afhoudt en hoe wij over de Weg die Jezus Christus is tot Hem kunnen komen.
Hoe wij arm kunnen zijn en tegelijkertijd rijk bij God.
Amen.
Credo
Voorbeden
Bisschop: Laten wij bidden tot onze hemelse Vader in het geloof dat onze gebeden verhoring zullen vinden:
Lector:Voor de Kerk van Jezus Christus, verspreid over de hele wereld: Dat zij overeenkomstig Zijn wil één mag worden door de band van geloof, hoop en liefde. Dat zij in kracht van Zijn Geest een blijvend teken van vreugde en hoop in onze wereld mag zijn.
Laat ons zingend bidden …
Voor alle christenen die met gevaar voor eigen leven opkomen voor de rechten van armen en onderdrukten. Dat zij gesterkt mogen worden in hun roep om gerechtigheid en daarbij gehoor mogen vinden.
Laat ons zingend bidden …
Voor allen die op vakantie zijn. Dat het dagen mogen zijn van ontspanning en recreatie. Dat de vakantie ook een tijd van vrijheid voor God en voor de naaste mag zijn.
Laat ons zingend bidden …
Voor roepingen tot het priesterschap, het diaconaat en het religieuze leven. Dat ook in onze tijd veel jonge mensen gehoor mogen geven aan de roepstem van de Heer.
Laat ons zingend bidden …
Voor de zieken en stervenden thuis, in ziekenhuizen en verpleeghuizen, vooral voor de vader van Zr. Anima en voor Amelberga Duijf. Dat zij in hun lijden mensen mogen ontmoeten, die door hun toewijding en zorg Gods troost en ontferming tastbaar en zichtbaar maken.
Laat ons zingend bidden …
Voor allen die gestorven zijn. In het bijzonder voor Dolly Benedetti - van Mierlo, voor Ewald Brouwers en voor Johannes Theodorus Borst. Dat zij mogen rusten in vrede.
Laat ons zingend bidden …
Bisschop:En bidden wij ook een moment in stilte voor onze persoonlijke intenties......
Goede God, wij weten dat u zorg voor ons hebt. Verhoor onze gebeden en sterk ons met uw Geest in ons streven te leven volgens Uw wil. Dat vragen wij U door Christus onze Heer. Amen.
Eucharistische Dienst
Offerrande
Gebed over de Gaven.
"Onze Vader..."
Vredeswens
Communie
Slot
Dankwoord door pater Tiemen Brouwer, rector van de Friezenkerk.
Uit handen van de bisschop ontving Francoise De Coster-Lintermans uit Brussel een oorkonde. In 86 dagen kwam zij te voet naar Rome.
Pelgrimszegen
Zegen en wegzending...
"Mijn schild ende betrouwe..."
Na de Viering
 |
